صنعت خودروسازی در حال حرکت به سمت آیندهای بدون گیربکس دستی است. معمولاً رانندگان در طی استفاده روزمره به دنبال راحتی و سهولت بیشتر هستند. تصور کنید که مسیرهای شلوغ و پرترافیک با معطلی زیاد تا چه اندازه میتواند روح و روان انسان را در هنگام رانندگی آزرده کند. استفاده از خودروهای اتوماتیک با راحتی بیشتر، سهولت بهتری در رانندگی فراهم کردهاند، شاید به همین دلیل سازندگان بیشتر به سمت استفاده از گیربکس اتومات در عمده محصولات خود ترغیب شدهاند.
با تمام مزایای دندهاتوماتیک، بسیاری از رانندگان حرفهای و علاقهمندان به رانندگی اسپرت به دنبال حس کنترل و درگیری بیشتر با خودرو هستند. اولویت و نیاز این افراد موجب شد که مهندسان با راهحل هوشمند حالت دستی (Manual Mode) و یا تیپ ترونیک (Tiptronic) در گیربکس اتوماتیک، ویژگی حالت دستی گیربکس اتوماتیک را به خودروهای اتومات بیفزایند.
تا انتها با اکستریم مگ همراه باشید
حالت دستی (Manual) و یا تیپ ترونیک (Tiptronic) چیست؟
حالت دستی گیربکس یا تیپ ترونیک به زمانی اطلاق میگردد که راننده تصمیم میگیرد که بهجای استفاده از گیربکس اتومات در حالت Drive از وضعیت Manual یا Tiptronic بهره ببرد. سؤال این است که چگونه میتوان از این حالت استفاده نمود؟ استفاده از حالت دستی در گیربکس اتوماتیک با نماد M، S، T و یا “+” و “-“ در کنار دستهدنده یا پشت فرمان (پدل شیفتر) مشخص میگردد. این ویژگی به راننده این اجازه را میدهد در شرایط موردنیاز به طور موقت از حالت دستی گیربکس استفاده کند. راننده با کمک این قابلیت به طور دستی دنده را کم و یا زیاد میکند.
حالت دستی چگونه کار میکند؟
گیربکس اتوماتیک در خودروهای اتومات بر اساس پارامترهایی مانند سرعت خودرو، دور موتور، میزان فشار بر پدال گاز و بار موتور، بهصورت هوشمندانه دنده مناسب را اعمال میکند. هنگانی که راننده این حالت را به دستی تغییر میدهد، فرایند اتوماتیک متوقف میشود و سیستم منتظر دستور راننده برای دنده میماند.
نماد حالت دستی اتومات
گیربکس اتوماتیک در حالت دستی تعویض دندهها را بهصورت الکترونیکی و هیدرولیکی انجام میدهد. راننده کافی است از نماد “+” یا کشیدن پدل شیفت به سمت راست دنده را افزایش دهد و به همین منوال با فشاردادن دکمه “-” یا کشیدن پدل شیفتر سمت چپ به یونیت کنترل گیربکس (TCU) دستورات لازم را ارسال کند.
البته برخی از خودروها تنها با جابهجایی دندهاتومات به جلو و یا عقب در حالت گیربکس اتوماتیک دنده را کموزیاد میکنند. TCU باتوجهبه دستورات دریافتی، شیرهای برقی و کلاچهای داخلی را فعال میکند تا دنده موردنظر اعمال گردد. زمانی که دستهدنده در حالت دستی قرار میگیرد، بهجای حرف D بر روی صفحه نمایشگر، شماره دندهای که خودرو در آن قرار دارد، روی صفحهنمایش دیده میشود.
فراموش نکنید که این سیستم بهمانند یک ناظر ایمنی نیز عمل میکند. در ادامه بیشتر به این موضوع میپردازیم.
کنترل گیربکس (TCU) ناظر ایمنی در حالت گیربکس دستی
TCU درست است که پیام و دستورات را در حالت دستی اجرا میکند، اما باید شروطی نیز در این بین در جریان باشد. تصور کنید که راننده با سرعت 60 کیلومتر و با دنده دو در حال حرکت است و با فشردن دنده به “-” درخواست کاهش دنده و دنده یک را داشته باشد. در این شرایط طبق آنالیز و بررسی کامپیوتر گیربکس، کاهش دنده به موتور و گیربکس آسیب میرساند و از انجام این عمل جلوگیری میکند. اگر راننده بخواهد دنده را در سرعتی پایینتر از حد مجاز بالا ببرد و باعث افزایش بیش از حد دور موتور گردد، سیستم اجازه این کار را نخواهد داد. همچنین در شرایط دنده مُرده نیز کامپیوتر اجازه تغییر دنده را نمیدهد. در کل میتوان گفت که کنترل گیربکس (TCU) با بررسی کامل موارد زیر، دستورات راننده را در حالت دستی گیربکس اتوماتیک انجام میدهد.
- دور موتور
- سرعت خودرو
- بار وارده شده به موتور
- دنده درگیر
- دمای روغن گیربکس
مزایای استفاده از حالت دستی در شرایط مختلف
استفاده از حالت دستی گیربکس اتوماتیک، مزایای زیادی را برای راننده به همراه دارد که در شرایط مختلف اعمال میگردد.
کنترل بهتر در سراشیبیها و سربالاییها
یکی از کاربردهای مهم حالت دستی در مسیرهای کوهستانی و سراشیبیهای تند است. باید گفت که استفاده از دندههای سنگین در حالت دستی و شیبهای تند میتواند از داغشدن بیش از حد ترمزها جلوگیری کند و سطح ایمنی و کنترل را افزایش دهد.
بیشتر بخوانید: چه زمانی از دنده خلاص (N) در خودروهای اتوماتیک استفاده کنیم؟
رانندگی در سربالاییها
رانندگان با کمک حالت دستی در سربالاییها میتوانند با کنترل قدرت موتور از اُفت شتاب جلوگیری نمایند.
شتاب گیری یا سبقتگیری
برای جابهجایی سریع دندهها برای سبقتگرفتن، استفاده از حالت دستی اتومات پیشنهاد میگردد. راننده برای شتابگیری سریع و سبقت با دنده دستی، عملکرد خود را بهینه میسازد.
ترافیک های سنگین
ترافیک و رانندگی نیاز به توقف و حرکتهای مداوم و مکرر دارد. شما باحالت دستی و قراردادن دنده در حالت یک میتوانید از استهلاک گیربکس جلوگیری نمایید. دنده گیربکس اتوماتیک در شرایط ترافیک میتواند با قرارگرفتن در دنده دو به سیستم گیربکس فشار وارد کند.
رانندگی اسپرت و هیجانانگیز
رانندگانی که به دنبال تجربه رانندگی شبیه گیربکس دستی هستند با کمک این حالت، این امکان را خواهند داشت. برای نمونه عاشقان هیجان در دورهای بالا، استفاده از حداکثر قدرت و یا سبقتگرفتن و رانندگی در مسیرهای پرپیچوخم، احساس هیجان بیشتری را تجربه میکنند.
کنترل بیشتر در شرایط آب و هوایی نامساعد
زمانی که شرایطی مانند برفویخ موجب هرزگردی چرخها و لیزخوردن خودرو میگردد با فعالکردن حالت دستی گیربکس اتوماتیک، میتوان کنترل بهتری بر روی خودرو داشت.
