اگر زیر کاپوت خود را بادقت نگاه کنید، قطعات زیادی را میبینید که برخی از آنها برای شما کاملاً آشنا هستند. در واقع بسیاری از این قطعات در راستای عملکردی مطلوب، ایمن و سازگار با محیطزیست عمل میکنند. برخی از این سیستمها مانند ترمز، موتور، سیلندر… برای شما ناآشنا نیستند؛ اما ممکن است نام بعضی از این قطعات تاکنون به گوشتان نخورده باشد. سیستم EVAP یکی از این موارد است که نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا بر عهده دارد. این سیستم با جمعآوری بخارات بنزین از باک خودرو به ایفای نقش خود میپردازد. در این مقاله به طور کامل عملکرد، وظایف و علائم خرابی سیستم EVAP را موردبررسی قرار میدهیم.
تا انتها با اکستریم مگ همراه باشید.
تعریف سیستم EVAP چیست؟
EVAP مخفف عبارت Evaporative Emission Control و به معنای «سیستم کنترل انتشار تبخیری» است. بنزین بهعنوان سوختی کاملاً فرّار شناخته میشود که در مجاورات هوا سریعاً به بخار تبدیل شده و وارد جو میگردد. فشار بخاری بنزین با فشار بخاری اتمسفر برابر است و اگر در ظرفی با درب باز نگهداری شود پس از مدتی مقدار زیادی از آن بخار میشود و اصطلاحاً بنزین ظرف میپرد.
عملکرد بخارات بنزین در خودرو
با تمام این اوصاف بنزین میتواند بهراحتی در مسیر باک تا پیشرانه به بخار مبدل شود. مجموع کامل این بخارات از ۱۵۰ نوع ماده شیمیایی از جمله تولوئن (Toluene) و بنزن (Benzene) تشکیل شده است. لازم به ذکر است که استشمام این بخارات برای سرنشینان منجر به سرگیجه، مشکلات تنفسی، سردرد و حتی مرگ میشود. البته ورود این مواد شیمیایی برای جو چیزی جز آلودگی زیستمحیطی به دنبال ندارد.
وظیفه EVAP
سازندگان و مهندسان برای رفع این مشکل از سیستم EVAP را در خودرو به کار گرفتند. وظیفه اصلی این سیستم جمعآوری کامل بخارات بنزین از مسیر باک تا موتور است. همچنین این بخارات در زمان مناسب به سیستم پیشرانه خودرو منتقل میشوند.
سیستم EVAP دقیقاً چگونه عمل میکند؟
در جواب این سؤال باید گفت که کنیستر (Charcoal Canister) که از قرصهای کربن فعال ساخته شده که بخارات را جمع میکند. شیر هواکش (Vent Valve) هوا را به درون کنیستر وارد کرده و سپس با عبور مش های ذغالی کنیستر، بخارات سوخت جمعآوری و تخلیه میشوند.
شیر تخلیه (Purge Valve) هوایی که در خود بخارات سوخت را دارد، عبور میدهد تا برای مصرف مجدد توسط موتور انتقال یابد. ECU وظیفه کنترل دو شیر تخلیه و هواکش را برعهده دارد.
بیشتر بخوانید: کنیستر خودرو چیست و چه وظایفی دارد؟
نحوه کارکرد سیستم EVAP: یکچرخه هوشمندانه
فرایند کارکرد سیستم EVAP کاملاً خودکار است و از چندین مرحله تشکیل میشود.
- ذخیرهسازی بخارات: بخارات تجمیع شده در باک خودرو توسط کنیستر جذب میشوند. کنیستر یک محفظه کوچک است که با زغال فعال بهمانند اسفنج پر شده است.
- پاکسازی (Purge): در زمانی که خودرو روشن میشود، ECU شیر هواکش و یا پاکسازی را باز میکند تا بخارات از طریق شیر تخلیه به سمت منیفولد هوا منتقل شوند.
- احتراق بخارات: تمامی بخارات از طریق سیلندرهای موتور در کنار سوخت اصلی در فرایند احتراق سوزانده میشوند. بهاینترتیب، بخارات سوخت قبل از ورود به جو و ایجاد آلودگی به مصرف میرسند.
اجزای اصلی سیستم EVAP: کار گروهی برای حفاظت از محیط زیست
برای اینکه این سیستم بهدرستی کار کند، چندین قطعه کلیدی با یکدیگر همکاری میکنند.
- باک بنزین و درپوش آن
- کنیستر (Canister)
- شیر پاکسازی (Purge Valve)
- شیر تهویه (Vent Valve)
- سنسورها و لولهها
اهمیت سیستم EVAP: دلایل وجود یک سیستم پنهان
وجود سیستم EVAP در خودروها دلایل مهمی دارد که فراتر از یک اجبار قانونی است.
- حفاظت از محیطزیست
- افزایش راندمان سوخت
- ایمنی
- رعایت استانداردهای قانونی
مشکلات رایج و علائم خرابی سیستم EVAP
سیستم EVAP یک سیستم بادوام است، اما قطعات آن ممکن است باگذشت زمان دچار خرابی و فرسودگی شوند.
- روشنشدن چراغ چک: رایجترین علامت خرابی این سیستم، روشنشدن چراغ چک موتور (Check Engine Light) است.
- بوی بنزین: اگر از اطراف باک بنزین یا زیر خودرو بوی قوی بنزین به مشام میرسد، احتمالاً یکی از لولهها یا اتصالات سیستم EVAP دچار نشتی شده است.
- مشکل در روشنشدن خودرو: اگر شیر پاکسازی در حالت باز گیر کند، ممکن است باعث نشت هوا در منیفولد ورودی شود که روشنشدن خودرو، بهخصوص پس از سوختگیری را دشوار مینماید.
- افزایش مصرف سوخت: یک سیستم معیوب که بخارات را بهدرستی به موتور نمیرساند، میتواند منجر به افزایش جزئی مصرف سوخت شود.
در آخر…
سیستم EVAP، یکی از محافظان مهم کاهش آلودگی هوا در خودروهای مدرن بهحساب میآید. وظیفه اصلی این سیستم جمعآوری کامل بخارات سوخت و تحویل آن به سیستم پیشرانه و منیفولد است. این همکاری موفق حاصل کارکرد صحیح کنیستر، درپوشها و سیستم کنترل مرکزی یا همان ECU است. اگر چراغ چک موتور شما به دلیل یک مشکل در سیستم EVAP روشن شد، این مشکل را سریعاً رفع کنید تا گامی کوچک و مهم در حفظ پاکیزگی بیشتر جو و همچنین سلامت فنی خودرویتان برداشته باشید.
